sanitair reinigers

Sanitairreiniger.

Sanitairreinigers zijn bestemd voor het reinigen van kalk, huidvetten, roestvlekken en urinesteen. De meeste sanitairreinigers zijn ook bedoeld voor het onderhoud van de WC. Toch bestaan er producten specifiek voor toiletten. Sanitairreinigers zijn vooral bedoeld voor het reinigen van de harde oppervlakken (vb. tegels) in de sanitaire ruimtes, wasplaatsen, douches en WC`s. Naast de sanitairreinigers bestaan er ook producten voor preventief gebruik die moeten worden aangebracht op schone oppervlakken en na elke douche, om te vermijden dat zeep- of kalkresten zich zouden kunnen afzetten.

Wat gebruiken?

• Vochtige microvezeldoekjes voor dagelijkse reiniging van oppervlakken (zonder schoonmaakproduct!)
• Voor de verwijdering van kalkvlekken kan je best wekelijks schoonmaken met schoonmaakazijn (een 8%-oplossing van azijnzuur). Sommige kalkachtige materialen (vb. marmer) worden hier echter dof van.
• Voor de verdere reiniging maak je gebruik van groene of vloeibare zeep (zie bij allesreinigers)
• Is de werking van schoonmaakazijn niet voldoende, gebruik dan een sanitairreiniger , ook voor het verwijderen van vettige verontreinigingen. Sanitairreinigers worden ook wel aanbevolen voor het reinigen van het toilet.
• Indien vlekken onvoldoende verwijderd worden kan je eventueel een product met zuurstofbleekmiddel (waterstofperoxide) gebruiken.
• Een zure sanitairreiniger kan niet toegepast worden voor kalkhoudende steensoorten zoals cementvoegwerk, marmer, email en graniet vloeren.

Sanitairreinigers bestaan uit wasactieve stoffen en zuren. Het zijn net als WC-reinigers zure producten waardoor ze een irriterende werking op de huid kunnen hebben. Het grootste gevaar doet zich voor wanneer ze gemengd worden met chloorbleekmiddelen. Dan kan het giftige chloorgas gevormd worden. Zie daarover meer bij WC-reinigers.

Wasactieve stoffen

Inleiding

Het belangrijkste bestanddeel van schoonmaakmiddelen zijn de wasactieve stoffen. Ze worden ook oppervlakte-actieve stoffen, detergenten of tensiden genoemd.

Wasactieve stoffen worden toegepast om het vuil op te lossen en te verwijderen. Ze worden meestal voorgesteld als bestaande uit een bolvormige olieminnende (lipofiele) kop, die vuiloplossend en waterafstotend is, én een lange, waterminnende (hydrofiele) staart, die oplosbaar is in water. De wasactieve stoffen verlagen de oppervlaktespanning van het water, zodat het vuil wordt losgeweekt en opgelost blijft in het sop om samen met het afvalwater te verdwijnen.

Anionogene wasactieve stoffen dienen voornamelijk om vuil te verwijderen en om schuim te vormen, terwijl niet-ionogene wasactieve stoffen vettige verontreinigingen verwijderen en voorkomen dat het schuim weer inzakt. Zeep wordt in de meest gangbare middelen toegevoegd als schuimremmer, niet als vuilverwijderaar. Alleen in schoonmaakmiddelen op basis van zeep is zeep de belangrijkste vuilverwijderaar.

Milieu-impact

De wasactieve stoffen hebben negatieve effecten op het milieu en het waterleven. Ze zijn giftig doordat ze de beschermende laag van waterorganismen aantasten. Onderzoek toont aan dat een concentratie van slechts 1 deeltje per miljoen van sommige wasactieve stoffen een dodelijk effect kan hebben op kikkereitjes. Verder zijn sommigen persistent van aard of worden in waterzuiveringsinstallaties niet afgebroken. Hoge concentraties van detergenten kunnen de werking van een waterzuiveringsinstallatie negatief beïnvloeden doordat ze bacteriën immobiliseren en hun werkzaamheden beletten.

Milieu-indeling

De aard van de wasactieve stoffen is bepalend voor de milieu-impact. De onderstaande indeling tracht een indeling te maken volgens milieubelasting. Zowel de winning en het transport van aardolie als de grootschalige productie van kokos- en palmolie met veel kunstmest en bestrijdingsmiddelen zijn bezwaarlijk voor het milieu. Beter zijn tensiden van plantaardige grondstoffen die zonder kunstmest of bestrijdingsmiddelen (biologisch) zijn geteeld. Deze worden echter zeer weinig toegepast.

Wasactieve stoffen worden gemaakt van plantaardige of petrochemische grondstoffen. Petrochemische tensiden vormen de basis van de meeste reinigingsmiddelen (meer dan 80%). Shampoos, cosmetica en sommige was- en schoonmaakproducten bevatten detergenten op plantaardige basis.

Bij voorkeur

• plantaardige zeep (meestal met kokos- of palmolie als grondstof)
• suikertensiden of alkylpolyglycosiden (APG)
• vetalcoholsulfaat uit vetalcoholen van plantaardige oorsprong
• niet geëthoxyleerde vetzuuresters
• zeep gemaakt van dierlijke vetten en oliën

Aanvaarbaar

• vetalcoholethersulfaat (FES, alkylethersulfaat) bij voorkeur van plantaardige oorsprong
• eiwit/vetzuur-condensaten uit plantaardig of dierlijk eiwit
• geëthoxyleerde vetzuuresters
• vetalcoholethoxylaat (FAE)
• vetalcoholsulfaat (FAS) van plantaardige oorsprong
• methylestersulfonaat (MES)
• alcoholethoxylaten (AEO)
• ammonia

Vermijden

• lineair alkylbenzeensulfonaat (LAS)
• Quats (quaternaire ammoniumverbindingen)
• alkylfenolpolyetheenglycolethers (EPEO) (vb. Nonylphenolenylehoxylaten) of alkylfenolethoxylaten (APEO)
• amine ethoxylaten
• EO/PO blokpolymeren (EO=ethyleenoxide, PO=propyleenoxide)
• secundair alkaansulfonaat (SAS)
• zinkhoudende polymeren

Zeep

Zeep is het oudste en bekendste wasmiddel. Zeep op plantaardige of dierlijke basis vinden we vooral in de vorm van vaste toiletzeep, maar wordt ook in enkele wasmiddelen gebruikt. Plantaardige of dierlijke oliën worden met loog verzeept tot een vloeibare of poedervormige substantie. Zeep zorgt doorgaans voor weinig milieuproblemen omdat ze snel en volledig uit het water verdwijnt. De zeep wordt in beken en rivieren onschadelijk gemaakt door de onmiddellijke vorming van niet-giftige kalkze(e)p(en). In zacht water, water dat weinig kalk bevat, is zeep een zeer goede wasactieve stof. Jammer genoeg wordt zeep in kalkrijk water inactief en omgevormd tot onoplosbare kalkze(e)p(en). Door er wateronthardende stoffen aan toe te voegen, kan men kalkzeepvorming voorkomen en blijft de waskracht behouden. Ook voor glanzend geverfde oppervlakken is zeep minder geschikt, omdat deze na behandeling met zeep dof kunnen uitslaan.

Petrochemische detergenten

Zeep werd in de jaren `50 verdrongen door petrochemische detergenten. Nagenoeg alle gangbare was- en reinigingsmiddelen bevatten momenteel detergenten die overwegend afkomstig zijn van aardolie. Door de achterblijvende reststoffen en de complexe structuur van de aardoliemoleculen breken deze synthetische tensiden over het algemeen langzamer of niet volledig af. In bepaalde gevallen kan de afbraak tot de vorming van giftige stoffen leiden.

Plantaardige detergenten

Bij plantaardige detergenten bestaat de lange vetketen uit plantaardige olie. Meestal is de olie afkomstig van kokos of palmpit. Deze wordt o.m. met zwavel en soms ethyleenoxide, een petrochemische component, behandeld om tot een detergent te komen. Dit detergent is niet volledig plantaardig; de juiste omschrijving is dan ook afkomstig van of gebaseerd op plantaardige olie`. De plantaardige tensiden zijn over het algemeen gemakkelijker biologisch afbreekbaar dan aardolie-tensiden. Bovendien zijn ze afgeleid van hernieuwbare bronnen. De milieubelasting is vergelijkbaar met die van zeep. Toch zijn de milieueffecten van plantaardige tensiden over de volledige levenscyclus niet te onderschatten. De grootschalige landbouwtechnieken die vaak wordt toegepast voor de productie van kokos- en palmolie, worden gekenmerkt door veelvuldig gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen én het kappen van het tropisch regenwoud. Biologisch geteelde plantaardige grondstoffen zijn dan ook te verkiezen. Deze laatste zijn echter nog niet op de markt.

Suikertensiden

Nieuw zijn de suikertensiden, geheel uit plantaardige grondstoffen gemaakt en zeer goed biologisch afbreekbaar. Bij de suikerteelt worden tevens minder bestrijdingsmiddelen gebruikt dan bij de teelt van sommige andere plantaardige tensiden. De vetketens van dit type detergent kunnen allerlei soorten plantaardige oliën zijn, b.v. kokos, palmpit of olijfolie. Via een chemisch proces worden glucose-moleculen aan de vetketens gebonden zodat ze oppervlakteactieve eigenschappen krijgen. Een tweede type volledig plantaardig detergent is het eiwitdetergent, waarin een eiwit aan een vetmolecule is gebonden. Suiker- en eiwitdetergenten zijn in vergelijking met andere detergenten zeer huidvriendelijk en bezitten uitstekende milieuvriendelijke eigenschappen.

Ammonia

Ammonia zijn aanvaardbaar daar ze slechts in kleine hoeveelheden en in lage concentraties gebruikt worden voor bijzondere werkzaamheden. Hun impact is dan ook zeer beperkt.

Alkylfenolethoxylaten

APEO`s of alkylfenolethoxylaten zijn zeer giftige stoffen voor waterorganismen en zouden zich daarenboven kunnen opstapelen in het leefmilieu.

Zuren & basen

Inleiding

De meeste schoonmaakmiddelen zijn basisch . Alkalische (basische) reinigers slagen erin om organische verontreiniging, bijvoorbeeld vet en eiwit, aan te pakken. Basen zijn in staat om vetten te splitsen en maken eiwitten en koolhydraten oplosbaar in water.

Zuren worden aan schoonmaakmiddelen toegevoegd om kalkafzettingen (ketelsteen, urinesteen, opgedroogde kalk- en cementafzettingen, roest en oxidatie) op te lossen en te verwijderen. Zuren zijn vooral in staat om anorganische verontreiniging aan te pakken. Ze worden dan ook vooral in sanitairreinigers ingezet.

Milieu-impact

Een grote hoeveelheid zuren of basen in reinigingsmiddelen kan leiden tot een verandering van de zuurtegraad of pH. De meeste waterorganismen verdragen geen grote schommelingen van de zuurtegraad. Te zure of basische waters kunnen dan ook de biologische processen geheel of gedeeltelijk verstoren. Door een teveel aan zuren in het oppervlaktewater ontstaat verzuring , wat een verstoring in de samenstelling van het oppervlaktewater en de bodem veroorzaakt. Zo hebben verzurende emissies een negatieve werking op ecosystemen (afsterven van bossen, verzuren van meren, aantasting van visbestanden, enz.), ze tasten gebouwen en monumenten aan en kunnen aanleiding geven tot gezondheidsproblemen. Gevoelige ecosystemen (zoetwatermeren, kustgebieden, vennen, bossen en heiden) krijgen het eerst te maken met de gevolgen van verzuring.

Verzuring van waterecosystemen gebeurt op alle niveaus en heeft een belangrijke impact op zowel planten- als dierengemeenschappen. Aquatische organismen worden zowel beïnvloed op een directe manier, door de toxische condities die gecreëerd worden, als op een indirecte manier, door het verdwijnen van prooidieren. Een van de eerste effecten van verzuring van waterecosystemen is dan ook het optreden van een grote vissterfte.

Milieu-indeling Zuren

Bij voorkeur

• Citroenzuur of 2-hydroxy-1,2,3propaantricarbonzuur
• Azijnzuur of ethaanzuur
• Propionzuur of propaanzuur minder dan 3%
• Melkzuur of 2-hydroxypropaanzuur
• Perazijnzuur
• Mierenzuur of methaanzuur
• Wijnsteenzuur of 2,3-hidroxy-1,4-butaandizuur

Vermijden

• Fosforzuur
• Zoutzuur
• Zwavelzuur
• Salpeterzuur
• Sulfaminezuur of amidosulfonzuur

De voorkeur gaat uit naar zwakkere, organische zuren ten nadele van agressieve sterk minerale zuren. Zwakkere zuren hebben wel een iets langere inwerktijd nodig.

Milieu-indeling Basen

Bij voorkeur

• Soda of natriumcarbonaat
• Silicaten

Aanvaardbaar

• Natronloog
• Kaliloog
• Ammoniak minder dan 1%

Vermijden

• Borax
• Natriumfosfaat
• Mono-, di- en triethanolamine

Natronloog en kaliloog zijn nodig om zeep te maken, ze zijn corrosief maar niet gevaarlijk. Amonia werkt ontvettend en is in kleine hoeveelheden (minder dan 1%) aanvaardbaar.

WC-reiniger

Om het toilet te reinigen worden WC-reinigers of bleekmiddelen gebruikt.
WC-reinigers zijn over het algemeen vloeibare zure producten, die vaak in onverdunde vorm worden gebruikt. Er zijn ook poedervormige toiletreinigers te koop. De werking hiervan is echter minder sterk dan van vloeibare producten. Binnen de bleekmiddelen maken we onderscheid tussen chloorbleekmiddelen (ook wel javel of bleekwater genoemd) of zuurstofbleekmiddelen .

Wat gebruiken?

• Voor de verwijdering van kalkvlekken kan je toiletten best wekelijks schoonmaken met schoonmaakazijn (een 8%-oplossing van azijnzuur).
• Voor de verdere reiniging maak je gebruik van groene of vloeibare zeep (zie bij allesreinigers)
• Is de werking van schoonmaakazijn niet voldoende, gebruik dan een WC-reiniger, ook voor het verwijderen van vettige verontreinigingen. Sanitairreinigers worden eveneens aanbevolen voor het reinigen van het toilet, maar hun werking is minder dan die van WC-reinigers.
• Indien vlekken nog steeds onvoldoende verwijderd worden kan je eventueel een product met zuurstofbleekmiddel (waterstofperoxide) gebruiken.

Tips voor hygiëne en een frisse geur

Overlast door urine komt veel voor. Een toilet is nog maar net schoongemaakt of er is al weer naast de pot geplast. Vaak wordt getracht het probleem te bestrijden met desinfectiemiddelen, meestal chloor. Maar voor de hygiëne van het toilet is het gebruik van een bleekmiddel niet nodig. Ten onrechte wordt chloorlucht als proper ervaren.

Een beter en milieusparend alternatief is tegenwoordig beschikbaar in de vorm van bacteriën en enzymen: deze breken de ammoniakdampen af en zetten ze om in eiwitten, waardoor geen stank ontstaat. De afbraak van urinezuren voorkomt aantasting van voeg- en metselwerk. Doordat de micro-organismen zichzelf continu vermenigvuldigen is er sprake van een voortdurende afbraak van hinderlijke stoffen.

Trouwens, het behandelen van doorspoelknoppen , kranen en deurgrepen is voor de hygiëne veel belangrijker dan het behandelen van de toiletpot zelf. Voor een frisse lucht best het toilet ventileren of gedroogde lavendel gebruiken.

bron: milieukoopwijzer.be